ജീവിതത്തിൽ നാം ചില സന്തോഷങ്ങൾക്കായി എത്രയോ കാലം കാത്തിരിക്കുന്നു! നല്ലൊരു ജോലി, മനോഹരമായ വീട്, ഉയർന്ന പദവി, സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ, അല്ലെങ്കിൽ ഏറെ ആഗ്രഹിച്ച ഒരു നേട്ടം. ഇവ ലഭിക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് ആനന്ദംകൊണ്ട് നിറയുന്നു. എന്നാൽ കുറച്ചുനാൾ കഴിയുമ്പോൾ ആ സന്തോഷത്തിന്റെ തീവ്രത കുറയുന്നു. ഇന്നലെ നമ്മെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയ കാര്യം ഇന്ന് സാധാരണമായി മാറുന്നു. പിന്നീട് മറ്റൊരു ആഗ്രഹം നമ്മെ മുന്നോട്ടു വലിക്കുന്നു. ഈ പ്രതിഭാസത്തിനാണ് മനഃശാസ്ത്രം ‘ഹെഡോണിക് അഡാപ്റ്റേഷൻ’ (Hedonic Adaptation) എന്നു പറയുന്നത്. 'മനസ്സിന്റെ സന്തോഷ ചക്രം' എന്നും ഈ പ്രതിഭാസത്തെ വിളിക്കാം.

 ജീവിതത്തിലെ മാറ്റങ്ങളോട് മനസ്സ് ക്രമേണ പൊരുത്തപ്പെടുകയും വികാരങ്ങളുടെ പതിവുനിലയിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രവണതയാണിത്. മനഃശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ ഒരു ട്രെഡ്മിൽ ഓട്ടത്തോട് ഉപമിക്കുന്നു: എത്ര വേഗത്തിൽ ഓടിയാലും ഒരേ സ്ഥാനത്ത് തുടരുന്നതുപോലെ, പുതിയ നേട്ടങ്ങൾ സന്തോഷം വർധിപ്പിച്ചാലും മനസ്സ് വൈകാതെ അവയുമായി പരിചയപ്പെടുന്നു; തുടർന്ന് അടുത്ത ആഗ്രഹത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു.

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നത്? പുതിയ സാഹചര്യങ്ങളോട് പൊരുത്തപ്പെടാനുള്ള മനസ്സിന്റെ കഴിവ് മനുഷ്യന്റെ അതിജീവനത്തിന് സഹായകരമാണ്. വലിയ സന്തോഷങ്ങളിൽ മാത്രം കുടുങ്ങിപ്പോകാതിരിക്കാനും ദുഃഖങ്ങളിൽനിന്ന് ക്രമേണ കരകയറാനും ഈ കഴിവ് സഹായിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ അതിന്റെ മറുവശം, നമുക്ക് ലഭിച്ച അനുഗ്രഹങ്ങളുടെ മൂല്യം മറന്ന്, ഇനിയും ലഭിക്കാത്തവയുടെ പിന്നാലെ നിരന്തരം ഓടുവാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു എന്നതാണ്.

അപ്പോൾ സന്തോഷം നേടുന്നതിലാണോ, അതോ ലഭിച്ച സന്തോഷത്തെ തിരിച്ചറിയുന്നതിലാണോ ജീവിതത്തിന്റെ രഹസ്യം?
ജീവിതത്തിൽ സ്വപ്നം കാണുന്നതും നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതും തെറ്റല്ല. എന്നാൽ അടുത്ത നേട്ടം ലഭിച്ചാലേ സന്തോഷിക്കൂ എന്നു കരുതുമ്പോൾ ഇന്നിന്റെ സൗന്ദര്യം നാം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നു. പുതിയൊരു ഫോൺ ഏതാനും ആഴ്ചകൾക്കുശേഷം സാധാരണ ഉപകരണമാകുന്നു; സ്ഥാനക്കയറ്റം പുതിയ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളായി മാറുന്നു. കൂടുതൽ സ്വന്തമാക്കുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം ദീർഘകാല സംതൃപ്തി ഉറപ്പാക്കാനാവില്ല.

ഈ സന്തോഷ ചക്രത്തിൽനിന്ന് പുറത്തുകടക്കാൻ നന്ദിയുള്ള മനസ്സ് വളർത്തണം. ആരോഗ്യത്തിന്റെ അനുഗ്രഹം, കുടുംബത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം, സൗഹൃദം, കുടുംബം ഒന്നിച്ചുള്ള ഒരു നേരത്തെ ഭക്ഷണം, പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ പുഞ്ചിരി, മറ്റൊരാൾക്കു നൽകുന്ന സഹായം—നിത്യജീവിതത്തിലെ ഇത്തരം ചെറിയ അനുഗ്രഹങ്ങളെ ബോധപൂർവം തിരിച്ചറിയണം. മറ്റുള്ളവരുമായി നിരന്തരം താരതമ്യം ചെയ്യാതെ, ബന്ധങ്ങൾക്കും അർഥവത്തായ അനുഭവങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യം നൽകണം. അതുപോലെ, ഇന്നത്തെ വേദന ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന വാക്കല്ലെന്നും സ്നേഹവും പിന്തുണയും ആവശ്യമായ സഹായവും വീണ്ടെടുപ്പിന് വഴിയൊരുക്കുമെന്നും ഓർക്കണം.

 സംതൃപ്തിയുടെ ആത്മീയ രഹസ്യം
ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസം പഠിപ്പിക്കുന്നത് യഥാർഥ സന്തോഷം ഭൗതികനേട്ടങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, ദൈവവുമായുള്ള ആഴമായ ബന്ധത്തിലും അവിടുത്തെ അനുഗ്രഹങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിലുമാണെന്നാണ്. “എന്റെ കൃപ നിനക്കു മതി” (2 കൊരിന്ത്യർ 12:9) എന്ന ദൈവവചനം അപൂർണതകളുടെ നടുവിലും ദൈവകൃപയിൽ ആശ്രയിക്കാൻ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. വിശുദ്ധ പൗലോസ് പറയുന്നു: “ഏതു സാഹചര്യത്തിലും സംതൃപ്തനായിരിക്കാൻ ഞാൻ പഠിച്ചിരിക്കുന്നു” (ഫിലിപ്പിയർ 4:11). ലോകം പറയുന്നത്, “കൂടുതൽ നേടിയാൽ സന്തോഷിക്കാം” എന്നാണ്; ക്രിസ്തു നമ്മെ ക്ഷണിക്കുന്നത് ദൈവസ്നേഹത്തിലും പ്രാർഥനയിലും നന്ദിയിലും സ്നേഹ സേവനത്തിലും സംതൃപ്തി കണ്ടെത്താനാണ്.

സന്തോഷം ഭാവിയിൽ നേടിയെടുക്കേണ്ട ഒരു ലക്ഷ്യം മാത്രമല്ല; ദൈവം നൽകിയ ജീവിതത്തിൽ തിരിച്ചറിയേണ്ട അനുഗ്രഹം കൂടിയാണ്.  കൂടുതൽ സ്വന്തമാക്കാനുള്ള ഓട്ടം മാത്രമാകരുത് ജീവിതം; ലഭിച്ച ജീവിതത്തെ നന്ദിയോടെയും സ്നേഹത്തോടെയും കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ അനുഭവിക്കാനുള്ള യാത്രയാകണം.
☆
-ഫാ. ഡോ. ഏ. പി. ജോർജ്
(കടപ്പാട് )